Хамтдаа Системтэй
хөгжье

Санхүүгийн программын сургалт

Санхүүгийн программ сонгох, нэвтрүүлэх, ашиглах цогц сургалт.

Гэрээт нягтлан бодогчийн үйлчилгээ

Байгууллагын нягтлан бодох бүртгэлийн үйлчилгээг гэрээт хэлбэрээр мэргэжлийн түвшинд гүйцэтгэнэ.

Санхүүгийн дотоод үйл ажиллагааг сайжруулах зөвөлгөө

Байгууллагын санхүүгийн үйл ажиллагааг судлаж, оновчтой болгох мэргэжлийн зөвлөгөө.

Санхүүгийн дотоод үйл ажиллагааны журам боловсруулах

Байгууллага бүрд тохирсон дотоод журам болон нягтлан бодох бүртгэлийн бодлогын баримт боловсруулна.

Татварын тайлан гаргах үйлчилгээ

Татвар болон нийгмийн даатгалын бүх төрлийн тайланг мэргэжлийн түвшинд гаргана.

Системтэй санхүүгийн баг бүрдүүлэх сургалт

Санхүүгийн дотоод үйл ажиллагааг процессжуулж, системтэй, чадварлаг баг бүрдүүлэхэд туслана.

Гэрээт нягтлан бодогч авах нь байгууллагад яагаад ашигтай вэ?

Орчин үеийн бизнесийн орчинд санхүүгийн зардлаа оновчтой удирдах нь байгууллагын тогтвортой хөгжлийн гол үндэс болж байна. Олон байгууллага нягтлан бодогчийн асуудалд байнгын ажилтан авах эсвэл гэрээт нягтлан бодогчийн үйлчилгээ авах гэсэн сонголтод тулдаг. Санхүүгийн хэмнэлт Байнгын нягтлан бодогч ажиллуулах нь зөвхөн цалингийн зардал биш юм. Нийгмийн даатгалын шимтгэл (орлогын 14.5%), эрүүл мэндийн даатгал, ажлын байрны зардал, компьютер, программын лиценз болон сургалтын зардлыг нийтэд нь тооцоход байнгын нягтлан бодогчийн жилийн нийт зардал гэрээт нягтлан бодогчийн үйлчилгээний хөлстэй харьцуулбал 30–50 хувиар өндөр байдаг. Тооцоогоор жилд 10–18 сая төгрөгийн хэмнэлт гарч болно. Мэргэжлийн туршлага Гэрээт нягтлан бодогчийн үйлчилгээ үзүүлдэг мэргэжлийн компани нь олон байгууллагатай зэрэг ажилладаг тул янз бүрийн салбар, хэмжээтэй байгууллагуудын санхүүгийн асуудлыг шийддэг нэгдсэн туршлагатай байдаг. Нэг байгууллагын байнгын нягтлан бодогч зөвхөн тухайн байгууллагын бүртгэлд ажилладаг тул туршлага хязгаарлагдмал байдаг. Санхүүгийн зөвлөх болон нягтлан бодогчийн чиг үүргийг нэгтгэн авснаар байгууллагын санхүүгийн стратеги болон өдөр тутмын бүртгэлийн хооронд нягт уялдаа тогтдог. Татварын тайлангийн хяналт Монголын татварын хуулийн дагуу байгууллагуудад НӨАТ-ын улирлын тайлан, ААН-ийн орлогын татварын жилийн тайлан, НДШ-ийн сарын тайлан болон ХХОАТ-ын сарын тайланг заасан хугацаанд гаргах үүрэг оногддог. Татварын тайлан хугацаандаа гараагүй тохиолдолд Монгол Улсын Татварын Ерөнхий Хуулийн дагуу торгууль болон алданги ногдуулагддаг. Гэрээт нягтлан бодогч нь тайлангийн хуваарийг системтэй хянаж, хугацаанд нь бүх тайланг гаргадаг. Ийнхүү байгууллага торгуулиас зайлсхийж, нэр хүндийг хадгалдаг. Уян хатан байдал Байгууллагын санхүүгийн ажлын ачаалал улирлаас улирал өөрчлөгддөг. Жил дуусах буюу татварын тайлангийн хугацаанд ачаалал нэмэгдэх үед нэмэлт цагаар ажиллуулах боломжтой, харин тайван үед зардлыг бууруулах боломж бий болдог. Байнгын нягтлан бодогчийн хувьд ачааллын ялгаанаас үл хамааран ижил цалин хэвээр байдаг бол гэрээт нягтлан бодогчийн тохиолдолд байгууллага хэрэгцээнийхээ дагуу үйлчилгээний хэмжээг тохируулж зардлаа хэмнэдэг. Мэдлэг алдалтын эрсдэл буурна Байнгын ажилтан ажиллуулах тохиолдолд ажилтан гарвал байгууллагын санхүүгийн бүртгэлийн мэдлэг, тайлангийн түүх болон системийн мэдлэг дагаад алдагддаг. Гэрээт нягтлан бодогчийн үйлчилгээний хувьд тухайн компани тасралтгүй үйлчилгээний баталгааг хангадаг бөгөөд нэг мэргэжилтэн гарвал нөгөө нь орлодог. Аудит болон татварын шалгалтын үед ч мэргэжлийн дэмжлэг авах боломж үргэлж нээлттэй байдаг. Аль байгууллагад тохиромжтой вэ? Ажилтны тоо 50-аас доош байгаа жижиг дунд бизнесүүд, шинэ эхэлж буй компаниуд болон улирлын чанартай ажил эрхэлдэг байгууллагуудад гэрээт нягтлан бодогчийн үйлчилгээ хамгийн тохиромжтой. Санхүүгийн хяналтыг системтэй зохион байгуулж, аудит болон татварын шалгалтад бэлтгэлтэй байж, зардлаа оновчтой удирдахыг хүсдэг байгууллагуудад энэ сонголт нь ашигтай бөгөөд практик юм.

НӨАТ-ын тайлан гаргахдаа гардаг 5 нийтлэг алдаа

НӨАТ буюу Нэмэгдсэн Өртгийн Алба Татвар нь Монгол Улсын татварын тогтолцооны гол бүрэлдэхүүн хэсэг бөгөөд байгууллагын сарын болон улирлын тайлангийн чухал хэсгийг бүрдүүлдэг. Гэвч олон байгууллагын нягтлан бодогчид НӨАТ-ын тайлан гаргахдаа давтагддаг алдаа гаргадаг нь татварын шалгалтад дуудагдах, торгуульд нэрвэгдэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг. 1. iBarimт системтэй тулгаа хийгээгүй байх iBarimт бол Монгол Улсын Татварын Ерөнхий Газрын цахим баримтын систем юм. НӨАТ-ын тайлан гаргахдаа нягтлан бодогч нь байгууллагын орлого болон зардлын баримтыг iBarimт системтэй заавал тулгах шаардлагатай. Тулгаа хийгээгүй тохиолдолд тайланд оруулсан дүн болон системийн мэдээлэл зөрүү гарч, татварын алба дуудаж асуух нотолгоо болдог. Тулгаа тогтмол хийж, зөрүү гарсан бол шуурхай засах нь зөрчлөөс зайлсхийх гол арга хэмжээ юм. 2. Кассын бүх гүйлгээг НӨАТ-тай болгох Монгол Улсын НӨАТ-ын хуулийн дагуу зарим үйлчилгээ болон бүтээгдэхүүн НӨАТ-аас чөлөөлөгдсөн байдаг. Тухайлбал, эмнэлгийн үйлчилгээ, боловсролын үйлчилгээ болон зарим хүнсний бүтээгдэхүүн НӨАТ-аас чөлөөлөгддөг. Нягтлан бодогч нь кассын гүйлгээг ялгалгүй бүгдийг НӨАТ-тай болгох нь буруу тайлан гаргахад хүргэдэг. Энэ алдаа нь татварыг хэт тооцох буюу хэт багасгах хоёуланд нь хүргэж болзошгүй. 3. Хугацаа хэтрүүлэх НӨАТ-ын улирлын тайланг тухайн улирал дууссанаас хойш 20 хоногийн дотор гаргах шаардлагатай. Тодруулбал Q1 тайланг 4 дүгээр сарын 20, Q2 тайланг 7 дугаар сарын 20, Q3 тайланг 10 дугаар сарын 20, Q4 тайланг дараа оны 1 дүгээр сарын 20-нд гаргах шаардлагатай. Хугацаа хэтрүүлсэн тохиолдолд тайлан гаргаагүй өдөр тутамд торгууль, алданги бодогдох бөгөөд татварын байцаагч дуудагдах эрсдэл нэмэгддэг. 4. Хасагдах НӨАТ-ыг орхих Нягтлан бодогчид зарим тохиолдолд хасагдах НӨАТ-ыг тайландаа оруулахаа мартах буюу орхидог. Хасагдах НӨАТ гэдэг нь байгууллагын бараа, үйлчилгээ худалдан авахад төлсөн НӨАТ-ыг орлогын НӨАТ-аас хасах эрхийг хэлнэ. Энэ эрхийг бүрэн ашиглахгүйгээр тайлан гаргавал байгууллага хэрэгцээгүй татвар илүүдэл төлж байгаа хэлбэр болдог. 5. Буруу код, ангилал сонгох НӨАТ-ын тайланд бараа, үйлчилгээний ангиллыг зөв сонгох нь чухал. Татварын ерөнхий газрын системд бүх бараа, үйлчилгээнд тогтоосон код байдаг. Буруу код сонговол тайлан зөрүүтэй гарч, татварын шалгалтаар залруулахад нэмэлт цаг, мөнгө зарцуулдаг. Дүгнэлт Эдгээр 5 алдаанаас зайлсхийхийн тулд НӨАТ-ын тайланг боловсруулахдаа iBarimт тулгааг тогтмол хийх, кодыг зөв сонгох, хугацааны хуваарийг чанд мөрдөх нь зайлшгүй шаардлагатай. Мэргэжлийн нягтлан бодогчийн дэмжлэгтэйгээр НӨАТ-ын тайлан гаргах нь байгууллагын татварын эрсдэлийг мэдэгдэхүйц бууруулдаг.

Санхүүгийн дотоод журамгүй байгууллагад тулгардаг 6 эрсдэл

Санхүүгийн дотоод журам буюу санхүүгийн бодлогын баримт бичиг нь байгууллагын санхүүгийн үйл ажиллагааг зохицуулдаг дотоод хууль тогтоомж юм. Гэвч олон жижиг дунд байгууллагад ийм журам байхгүй байдаг нь ноцтой эрсдэлд хүргэж болзошгүй. Тэгвэл санхүүгийн дотоод журамгүй байхад ямар 6 эрсдэл тулгардаг вэ? 1. Мөнгөний урвуулан ашиглалт Санхүүгийн дотоод журам байхгүй тохиолдолд мөнгийг хэн баталгаажуулах, хэн зарцуулах, хэн хянах гэсэн үүргийн хуваарь тодорхойгүй байдаг. Энэ нь мөнгийг урвуулан ашиглах, буруу зарцуулах нөхцөлийг бүрдүүлдэг. Судалгаанаас үзэхэд жижиг байгууллагуудын санхүүгийн хохирлын 40 гаруй хувь нь дотоодын урвуулан ашиглалтаас үүсдэг байна. 2. Санхүүгийн тайлангийн алдаа Албан ёсны дотоод журамгүйгээр бүртгэлийн ажилтан бүр өөрийн аргаар ажилладаг. Энэ нь тайлангийн дүнгийн зөрүү, давхардал болон орхигдлод хүргэдэг. Удирдлага буруу мэдээлэл дээр үндэслэн шийдвэр гаргах нь бизнесийн эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг. 3. Ажилтан солиходоо мэдлэг алдагдах Нягтлан бодогч буюу санхүүгийн ажилтан ажлаасаа гарах үед бүртгэлийн мэдлэг, нууц үг болон тайлангийн арга дагаад явдаг. Хэрэв дотоод журам, ажлын зааварчилгаа байхгүй бол шинэ ажилтан юунаас эхлэхийг мэдэхгүй болж, байгууллага хэдэн сарын тайлангийн тасалдалд орох эрсдэлтэй. 4. Татварын шалгалтад бэлтгэлгүй байх Татварын байцаагч шалгалт хийх үед дотоод журам, бодлогын баримт бичиг шаарддаг. Хэрэв байгууллагад санхүүгийн дотоод журам байхгүй бол байцаагч системгүй байдлыг зөрчил гэж үзэж болзошгүй. Мөн тайлангийн нотолгоо бэлтгэх чадвар сулардаг. 5. Авлага болон өглөгийн хяналт сулрах Авлагын хяналтгүй байснаас харилцагчид хугацаандаа төлөхгүй байх нь байгууллагын мөнгөний урсгалыг хямруулдаг. Харин өглөгийн хяналт байхгүй тохиолдолд давхардсан төлбөр гаргах буюу хугацаа хэтрэх нь нийлүүлэгчтэй харилцааг доройтуулдаг. 6. Хяналтын тооллогын дутмаг байдал Жил бүр хяналтын тооллого хийхгүй байснаас нөөцийн алдагдал, дутагдал илрэхгүй хэвээр үлддэг. Энэ нь санхүүгийн тайланд хуурамч дүн гарч, оны эцсийн тайлан бодит байдлыг тусгахгүй болоход хүргэдэг. Шийдэл Санхүүгийн дотоод журмыг боловсруулах нь нэн шаардлагатай арга хэмжээ юм. Журамд мөнгийн зарцуулалтын эрх мэдэл, баталгаажуулалтын процесс, тайлагналын давтамж, хяналтын тооллогын хуваарь болон ажилтны үүргийн хуваарийг тодорхой тусгах ёстой. Мэргэжлийн санхүүгийн зөвлөхийн туслалцаатайгаар байгууллагын хэрэгцээнд нийцсэн журам боловсруулах нь эрсдэлийг мэдэгдэхүйц бууруулдаг.

Стартапаас корпорац хүртэл: Амжилтын замнал

Санхүүгийн эрх чөлөөг олох нь: Хөрөнгө оруулалтын стратеги